www.positief.nu

Monday, June 25, 2007

Het ei van De Soto

In zijn boek El Misterio del Capital (Het Mysterie van het Kapitaal) stelt de Peruaanse econoom Hernando De Soto dat de armen in de wereld veel meer bezitten dan we altijd aannemen. Maar omdat hun bezittingen niet officieel geregistreerd staan hebben ze nauwelijks toegang tot hypotheken en geldleningen met onderpand en daardoor worden bijvoorbeeld handel en goederentransport bemoeilijkt. De Soto pleit dan ook voor formalisering van het eigendom van de armen, zodat kapitaal gecreëerd kan worden.

Met zijn gedachtegoed heeft De Soto inmiddels een sterrenstatus bereikt in eigen land, maar ook internationaal wordt hij door zowel links als rechts geprezen om zijn economische theorie die als simpel uitgangspunt heeft dat “de armen niet het probleem zijn, maar de oplossing”.

Bekijk de uitzending van VPRO Tegenlicht ‘Het ei van De Soto’, waarin wordt onderzocht of De Soto’s relatief simpele oplossing voor het armoedeprobleem in de praktijk ook echt werkt. De uitzending online: http://www.vpro.nl/programma/tegenlicht/afleveringen/35093906/media/35186505/

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Bespreking door Gijs meyer Swantee van De Soto’s ‘Het mysterie van het kapitaal - waarom kapitalisme zo’n succes is in het westen, maar valt in de rest van de wereld’

De Peruaanse ontwikkelingseconoom Hernando de Soto toont in zijn boek aan dat de grote massa van de armen in de Derde Wereld over veel meer bezit beschikt dan men denkt. Dit bezit wordt echter slechts erkend door de mensen uit de onmiddellijke omgeving. Het is namelijk niet geregistreerd, niet op papier vastgelegd. Dat laatste nu is groot belang. Immers, alleen op grond van erkende, op papier vastgelegde eigendomsrechten is het mogelijk krediet te krijgen of het bezit in kapitaal om te zetten. Dit kapitaal creëert vervolgens het vermogen een onderneming op te starten zoals dat in ons deel van de wereld ook gebeurt.

Dat is volgens de Soto dan ook “het mysterie van het kapitaal”. Omdat de armen in ontwikkelingslanden geen toegang hebben tot deze essentiële formalisering op papier slaagt men er in die landen (die elke andere westerse uitvinding hebben overgenomen, van paperclip tot kerncentrale) niet in voldoende kapitaal bijeen te brengen om het kapitalisme aan de praat te krijgen.
Om dit mysterie op te lossen is het noodzakelijk te begrijpen hoe westerlingen kapitaal uit bezit halen door het op papier te beschrijven

Het hele boek draait om deze centrale vaststelling, dat de armen heel wat bezitten, maar dit bezit niet kunnen kapitaliseren. De totale waarde van dit dode kapitaal in de Derde Wereld is volgens De Soto 9300 miljard dollar (meer dan 22 duizend miljard gulden).

Eén voorbeeld: In Cairo beschikken de armen over 241,4 miljard dollar aan dood kapitaal. Dit is zes keer de waarde van alle spaargelden en termijndeposito’s ondergebracht bij de banken van Egypte, dertig keer de marktwaarde van de 746 bedrijven die aan de beurs van Cairo staan genoteerd, vijfenvijftig keer de waarde van alle directe buitenlandse investeringen in Egypte tot 1996, en 116 keer de waarde van de staatsbedrijven die tussen 1992 en 1996 zijn geprivatiseerd. Zoveel geld vertegenwoordigt het feitelijk bezit van de armen in Egypte, maar ze kunnen er niets mee want het is informeel bezit. 92 % van alle bezittingen zijn niet zodanig beschreven dat zij voor gemeenten, investeerders, banken, of nutsbedrijven waarde vertegenwoordigen.

Legaliseren dus. Hernando de Soto heeft laten onderzoeken hoe lang het duurt en welke stappen genomen moeten worden om iets te legaliseren in een willekeurig Derde Wereldland.
Daarbij bleek dat bijvoorbeeld op de Filippijnen gemiddeld een weg van 168 stappen gedurende dertien tot maar liefst vijfentwintig jaar moest worden afgelegd om het bezit van een huis te laten registreren. In Egypte waren zevenenzeventig stappen langs éénendertig kantoren nodig voor een bouwvergunning. Deze moeizame rechtsgang maakt het voor mensen in de informele sector bijna onmogelijk om in te pluggen in de wereldeconomie.

Aan de hand van dit soort rijk geïllustreerde voorbeelden en onderzoeken bouwt De Soto zijn betoog op. Het mysterie van het kapitaal is een goed, makkelijk geschreven en inhoudelijk onderbouwd boek dat helder is in zijn verhaal. Zelfs critici van het harde kapitalisme kunnen er niet omheen dat het boek een overtuigend betoog is voor een goed functionerend kapitalisme. Want het kapitalisme, betoogt De Soto, is nu eenmaal het bestwerkend systeem, ook in ontwikkelingslanden…

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
DNW - Rooksignalen uit de nieuwe wereld

Uitgezonden op 22 oktober 2001

Het ei van De Soto

DE VOLLEDIGE TEKST VAN DE UITZENDING: 

Intro (muziek): 

“wat zou ik doen als ik kapitaal had? 

ik zal jullie vertellen over een land waar het heel slecht gaat

waar maar een klein groepje toegang heeft tot kapitaal

ze ontzeggen de grote meerderheid haar recht op kapitaal”

HERNANDO DE SOTO

Er is geen eenduidige verklaring voor armoede. Maar het ontbrekende, het grote gat, het grote tekort, zit in ‘t juridisch systeem.  Mensen denken altijd dat ‘n economisch systeem economisch is maar dat is het niet, het is juridisch.  De structuur van ‘n kapitalistisch systeem is juridisch van aard.  Dat bepaalt de spelregels.  Het is cruciaal voor ‘n ontwikkelingsland als het ‘n markteconomie wil worden om de markt te laten functioneren.  De markt is niet ‘t verhandelen van goederen, maar van eigendomsrechten die op papier staan.  De meeste dingen die men in Peru en de derde wereld bezit, staan niet op papier.  Wij werken met ‘t idee dat de armen de oplossing zijn, niet ‘t probleem. 

RECLAMESPOT VAN DE SOTO’S BOEK: EL MISTERIO DEL CAPITAL

“Milton Friedman, Nobelprijs economie.  De Economist : fascinerend De NY Times : fenomenaal Ronald Coase: een overtuigend idee Margaret Thatcher: verplichte lectuur.  Het werk van De Soto houdt de hele wereld bezig.  Het mysterie van het kapitaal : Het Peruaanse antwoord op de armoede.  Een oplossing voor de toekomst. Nu binnen ons bereik.”

DE SOTO

Ik ben ‘n Peruaan die in Europa is opgegroeid.  En tot m’n zestiende ging ik op en neer naar Peru.  Ik heb nooit ‘t verschil opgemerkt.  Pas toen ik zeventien was, besefte ik dat Zwitserland veel rijker was Peru.  Ik zag ‘t niet omdat ik, als lid van de Peruaanse bourgeoisie een goed leven had.  En toen ik me dat realiseerde raakte ik in crisis: Waarom hebben we geen welvaart kunnen creëren?  Die vraag hield me voortdurend bezig.  Tijdens m’n leven als zakenman, en ik heb er ook studie naar verricht.  Waarom kon ik niks vinden in de cultuur van de ontwikkelde Latijns-Amerikanen wat de mate van armoede en verwaarlozing kon verklaren?  Toen ik in Peru was en het Instituut voor Vrijheid en Democratie oprichtte, het ILD, ontdekten we dat iedereen handelde.  Alle armen handelen dagelijks. Ze kopen en verkopen land, kopen kippen.  Ze doen ‘t. Niet officieel, want alles gaat zwart.  80 procent van de mensen werkt buiten ‘t juridische systeem. Ongeveer.  Niet iedereen werkt alleen zwart of alleen legaal.  Maar het komt meestal neer op zo’n 70 … 80 procent.  Dat betekent niet 70 … 80 procent van ‘t bruto nationaal product.  Maar ‘t gaat wel om 60 tot 70 procent van de zakelijke ondernemingen en ongeveer evenveel banen. 

DNW

Wat doen jullie hier? 

PERUAANSE VROUW - We proberen stukjes grond te verkopen.  Als makelaars verdelen we het land en financieren de aankoop.  Als mensen hier een huis willen kopen financieren wij de aankoop van ’n stuk land met een lening van 2 … 3 jaar.  Met aansluiting op licht, water en riolering.  Dat is ons werk. Alles wordt geregeld en dan proberen we de eigendomsbewijzen bij het kadaster aan te melden, zodat je eigenaar bent. 

DNW
Hoeveel kost zo’n stuk land? 

VROUW

3.000 dollar op afbetaling.  Contant, tussen 2 en 2,5 duizend. Dat hangt af van de grootte. 

DE SOTO

De sloppenwijken in Peru zien er armoedig uit.  Maar kijk je naar de vervangingswaarde gebaseerd op hoeveel cement en stenen ze hebben dan bedraagt die 5000 dollar per huis, 10.000, 40.000.  Als je die getallen optelt, krijg je enorme bedragen.  In ‘t geval van de arme stedelingen in Peru komt dat op 36 miljard dollar.  Tel je daar de landbouwgrond bij op, dan kom je op 75 miljard dollar.  Hoeveel is 75 miljard dollar onroerend goed in de handen van arme Peruanen?  Dat is ongeveer acht keer de waarde van de effectenbeurs van Lima.  60 keer zoveel als alle buitenlandse hulp en investeringen in de afgelopen 50 jaar.  Tel je daar de machinerie bij op de uitrusting van de straatverkopers en hun voorraden hun ondernemingen, hun auto’s, hun bussen, hun trucks dan kom je op 90 miljard dollar.  Als je dat optelt bij cijfers uit andere delen van de wereld, zoals Egypte dan kom je uit tussen de 9 en 10 biljoen dollar.  Wat ik eenvoudigweg op tafel leg:  Als in veel landen de arme mensen al ‘t merendeel van ‘t geld hebben waarom geef je ze dat dan niet legaal?  Zelfs als je de grond wil herverdelen, moet je minstens weten wie wat bezit.  Hoe kun je ‘t anders herverdelen? Je moet eigendomsbewijzen verstrekken.  Dat proberen we in verschillende delen van de wereld te doen. 

DNW

Wat verkoop je hier? 

BARBARA VILLAGARAY, EIGENARESSE WINKELTJE

Een basis-assortiment:  Eieren, petroleum, brood, crackers.  We hebben ook melk en boter.  Suiker, olie en snoep voor de kinderen. Dingen voor de lunch.  Eerst woonde ik in ‘t huis van m’n schoonmoeder.  We woonden met vier gezinnen in een huis.  Het was ‘n wanhopige situatie.  Mijn man sloot zich aan bij ‘n groep landbezetters.  Op een bepaalde moment zeiden ze:  Je moet naar Pachacutec. Daar krijg je een stuk land.  De vrachtwagens staan klaar om je daarheen te brengen.  Ik weet nog, dat ik toen les aan het geven was.  Ik wist niet of ik mee moest, want er was niets daar.  Het was ‘n woestijn. Een zandvlakte. Er waren geen wegen. Geen groen.  Ik vond het schokkend en vroeg me af of ik wel mee zou gaan.  Ze zeiden dat ik op moest schieten. Dat het nu of nooit was.  Dus ik pakte een trui en een paar sandalen en zo ben ik gegaan. 

DE SOTO

In de ontwikkelde wereld wordt alles van iedereen vastgelegd.  Het gaat om wat er in ons paspoort staat, niet om mij.  M’n identiteit staat in m’n paspoort beschreven.  Of ik de hotelrekening kan betalen, wordt bepaald door m’n creditcard.  En of ik land mag verhandelen, bepaalt m’n inschrijving in ‘t kadaster.  De wereld van ‘t kapitalisme en van de markteconomieën of ‘t socialisten, Derde Weg of radicale conservatieven zijn is ‘n wereld van papier, alles is vastgelegd.  In Peru en elders zien we het volgende:  Wat derdewereldbewoners bezitten, staat meestal niet op papier.  Ze hebben dus geen juridisch bewijs van wat ze bezitten.  Ze hebben alleen ‘t fysieke bewijs.  In Europa heb je twee dingen:  Het fysieke bewijs en ‘n infrastructuur van wetten en papier.  Die infrastructuur is net zo belangrijk voor de ontwikkeling van de economie als spoorwegen en asfaltwegen met bruggen.  Daardoor kunnen onbekenden snel beslissen of ze zaken met elkaar willen doen.  En daarom, zeggen wij wordt armoede veroorzaakt door ’t juridisch systeem.

PERUAANSE VROUW BIJ LOKAAL VERKEIZINGSBUREAU

Dit land hebben we hier met z’n allen bezet.  We zijn nu ons aan het organiseren.  We kiezen onze vertegenwoordigers. We doen het om vooruit te komen.  We zitten pas een jaar en drie maanden hier.  We hebben landeigendomsbewijzen nodig.  Anders kunnen we niets beginnen. - Hoezo?  De water en elektriciteitsbedrijven zijn privé-ondernemingen.  Ze zijn geen staatseigendom.  Om van hun diensten gebruik te kunnen maken moeten we ons dus goed gaan organiseren. 

DE SOTO

Een van de eerste dingen die we deden toen ik weer in Peru was en we ‘t instituut oprichtten was uitzoeken of voor de armen dezelfde regels golden als voor mij.  Ik vroeg m’n advocaat hoe lang ‘t duurt voor ‘n arme ‘n zaak kan oprichten.  Hij zei: Jij hebt 4 mijnondernemingen opgericht, hoe lang duurde dat?  Hooguit ‘n maand. Het heeft me ‘n paar uur gekost.  Je komt bij elkaar, stelt de statuten op. Een uur of tien. Een makkie. 

Dus richtten we ‘n bedrijfje op met twee naaimachines.  Vijf kilometer buiten Lima.  Daar zetten we vijf studenten in die niks van zaken wisten, maar wel slim waren.  Zij kregen de opdracht om te zorgen dat het bedrijfje legaal jurken kon gaan vervaardigen.  Dat kostte hen 289 dagen van 8 uur.  Toen wisten we dat de wet niet voor de armen is gemaakt.  Waarom niet? Onder andere omdat ze geen auto hadden om naar Lima te gaan.  Ze moesten dus met de bus. Het ene kantoor zat hier in Lima, ‘t andere daar.  Ze waren arm.  Er waren socialistische wetten die hen beschermden tegen uitbuiting.  En ook conservatieve wetten die hetzelfde beoogden.  Dat zorgde voor veel meer bureaucratie.  Daardoor kostte het ze 289 dagen!  En ik, die niet arm was, kon het in ‘n paar dagen regelen…

Toen was duidelijk dat de wet discrimineert. Een juridische apartheid.  Als je bedenkt dat het zeventien jaar duurt voor je in Peru ‘n eigendomsbewijs voor je huis kan krijgen.  Op de Filippijnen duurt dat 25 tot 52 jaar.  In Egypte duurt ‘t ook al gauw zo’n 15 jaar.  In Mexico duurt het zo’n 14 jaar.  Bedenk maar ‘s hoe lang ‘t duurt voordat je je eerste schriftelijke bewijs krijgt.  De meeste mensen hebben die tijd niet, dus blijven ze buitengesloten. 

Zonder papieren kun je alleen in kleine groepen veilig onderhandelen.  Tussen de groepen onderling is ‘t lastig. Daarom heeft Peru geen markteconomie.  Peru heeft duizenden kleine markteconomieën.  Net als Europa 400 jaar geleden.  Elke vrije stad had z’n eigen systeem, eigen registratie, eigen wetshandhaving.  Zonder onderling verband.  Zelfs na WO II vonden jullie de verbanden te zwak en werd de EEG opgericht. 

De geschiedenis van de handel is ‘n voortdurende ontwikkeling van kleine systemen naar steeds grotere.  Europa met z’n EEG en de uitbreiding daarvan.  Noord- en Zuid-Amerika dat één grote vrijhandelszone wordt.  Dat dient allemaal om de handel uit te breiden en netwerken te creëren.  Want je wilt meer specialisatie, meer rijkdom en meer tevreden consumenten.  Daarbij zijn we vergeten, en dat zie je nu in Peru dat 80% van de Peruanen is uitgesloten van de wereldeconomie.  Zij zijn nu op ‘t niveau waarop jullie 500 jaar geleden zaten.  Kleine staatjes met gebruiksrecht waar buitenstaanders niets van snappen.  Ook de regering niet. Het is dus ‘n markteconomie maar een verarmde markteconomie want de grootte is beperkt en op grote schaal ‘t werk verdelen is onmogelijk. 

DNW

Dit is toch een gewone winkel, hè? 

BARBARA VILLAGARAY, EIGENARESSE WINKELTJE

Nee, want we hebben geen eigendomsbewijs.  We kunnen niet bewijzen dat het van ons is.  We zijn in overleg met de overgangsregering.  Alles is afhankelijk van onze samenwerking.  Of we eindelijk onze eigendomsbewijzen krijgen. 

DNW

Wat ga je doen als je je eigendomsbewijs krijgt?

BARBARA

Misschien vraag ik een lening aan. Maar ik wil me niet in de schulden steken.  Ik heb ‘t idee dat je ‘t op eigen kracht moet doen.  Maar als ik een lening zou kunnen krijgen zou ik misschien mijn winkel beter kunnen bevoorraden.  Of een grotere winkel hebben waar je alles kan kopen.  Als je geen eigendomsbewijs hebt, dan leef je in een soort niemandsland.  Je hebt geen bewijs dat dit van jou is. 

DE SOTO

De kosten als je geen legaal bedrijf hebt, zijn enorm.  Allereerst omdat je bezittingen niet als onderpand kunnen dienen.  Kortom, je hebt geen papiertje dat je kunt belasten en dat je betrokkenheid aangeeft, dus moet je nu meer rente betalen.  Het feit dat je niet in ‘t juridische systeem zit en geen persoonlijk bezit hebt, betekent niet dat je geen krediet krijgt.  Alleen moet je veel meer rente betalen dan mét onderpand.  De rente en investeringskosten zijn enorm want wie wil nou investeren als je geen papiertje hebt dat garanties biedt. 

Je staat er dus alleen voor. Je kunt geen activa verzamelen.  Je kunt niet adverteren, want dan komt de politie en moet je betalen.  In de bussen in Lima, in alle bussen in ontwikkelingslanden overal zie je Latijns-Amerikanen met ‘n pakketje onder hun arm.  Waarom? Je ziet ‘t ook in vliegtuigen in zo’n land. Iedereen met ‘n pakketje.  Als ze in ‘t groot transporteren, komt de belastingman en moet je smeergeld betalen.  Dus laat je al je broers en neven ‘n pakketje vervoeren.  De transportkosten zijn dus enorm.  Alleen om geen belasting of smeergeld te hoeven betalen. 

Dus om ‘n systeem op te zetten waarin iedereen legaal is moet je uitzoeken wat de voordelen zijn. Wat kun je dan wel?  Wat kost ‘t om legaal te zijn? Die kosten moeten omlaag.  Wij zijn experts in ‘t organiseren van alle goede dingen om legaal te worden zodat die voor iedereen bereikbaar zijn.  En dat de kosten van de ambtenarij gedrukt worden.  Als die kosten lager zijn dan de voordelen, doet iedereen mee. 

We zijn bedrijfjes gaan registreren, en in de periode van 1990 tot 1993 hebben we zo’n 270.000 bedrijfjes geregistreerd.  We hoefden amper reclame te maken.  Arme mensen hebben zo’n kleine winstmarge dat ze heel gevoelig zijn voor rentepercentages en juridische kosten.  Een normale publiciteitscampagne is al voldoende. 

LIED: WAT ZOU IK DOEN ALS IK KAPITAAL HAD?

“je naam en je talenten zijn je grote kans

je zaak of je onderneming worden zo je eigendom

ook al is hij niet groot hij is en blijft van jou

democratie is prachtig maar nog beter is de vrijheid

als iedereen kapitaal heeft wint iedereen daarbij

dan behoren al die eeuwen ellende spoedig tot het verleden

wat zou ik doen als ik kapitaal had?”

DNW

Hoe weet je wie wat bezit in ‘n niet-legale economie? 

DE SOTO

Het technische antwoord is erg lang, dus hou ik het bij ‘n korte metafoor.  Begin jaren ‘90 werd ik te hulp geroepen door ‘t kabinet van Indonesië.  Door de premier.  Om over m’n projecten in Peru te praten. Ik was toen net op Bali, voor m’n boek.  Ik ging met ze praten en zij vroegen ook: Hoe weet je wie wat bezit?  Ik zei dat toen ik op Bali was en rondliep op dat prachtige eiland met al die mooie rijstvelden, omgeven door palmbomen en pagodes Rondlopen is ‘t enige wat je daar doet. Het is zo mooi.  Ik wist ‘t als ik bij ‘n ander veld kwam, want dan blafte er ‘n andere hond.  Ik zei dus: Vraag de honden van wie ‘t land is, zij hebben alle informatie. 

Ik bedoel dus niet de honden, maar de buren. Die weten van wie ‘t land is.  Op heel Bali, net als in heel Indonesië is meer dan 90 procent van de bezittingen niet vastgelegd.  De mensen hebben ‘t zelf al verdeeld.  Zelfs apen hebben ieder hun eigen territorium.  Het is bekend. Honden hebben ook hun eigen territorium.  De vraag is: Staat ‘t op papier?  Daarna beslis je wat je wilt doen.  Maar eerst zoek je uit wat van wie is. Geef de armen ‘n kans. 

DNW

Wat vindt u als bankier van de ideeën van De Soto? 

RAMON BARUA – DIRECTEUR INTERBANK

Peru is niet sterk vertegenwoordigd in de banksector.  De hypotheek-industrie is bij ons nog onderontwikkeld.  Als u alleen Als er simpele regels komen om eigendom te legaliseren en er is ‘n goed systeem om eigendomsbewijzen af te geven dan ben je in de positie om die industrie tot iets groots te laten uitgroeien.  Je kan de daadwerkelijke vraag minstens verdubbelen. 

FRANS VAN LOON – ING BARINGS BANK

Ik denk dat De Soto’s gedachten goed aansluiten bij die van internationaal opererende bedrijven. Ontwikkelende landen zijn voor ons buitengewoon belangrijk en een heel mooi voorbeeld daarvan is de sociale zekerheid. Dat is in Latijns Amerika een hele grote uitdaging – hoe kan je toegang tot zekerheidssystemen verbreden tot de groep mensen die buiten de formele economie zitten? Dat moet want anders is het verzekeringstechnisch niet mogelijk, de groep is te klein. Het moet uit sociale en stabiliteits-politieke overwegingen, dus daar is deze lijn van gedachten van De Soto heel relevant voor. En voor ons kan het dus ook leiden tot een vegroting, misschien wel een verdriedubbeling, van de markt. 

MAXIMO CHAVEZ, PERUAANSE BOER

Dat land daar is van Ernesto Balc zar.  Dit is van meneer Medina.  Dat hiernaast is van meneer Rosell¢.  Dat daar verderop is van Mila Rojas.  Daar is het land van Carlos Morales.  En daarna, daar achterin, heb je het stuk land van meneer Guayanca.  En daarna heb je het land van Jos‚ Bustamante.  DNW Wie is de eigenaar van deze grond? 

MAXIMO CHAVEZ

Ik. 

Kunt u dat bewijzen?

- Natuurlijk. 

Hoe dan? 

- Als u me niet gelooft, kan ik u mijn eigendomsbewijs laten zien. 

DNW

Wanneer heb je je eigendomsbewijs gekregen? 

- In 1995.  Hoe ging dat in z’n werk? Moest je naar de gemeentehuis of zo?  Nee, we hadden een groep bewoners aangesteld die in naam van onze cooperatie alle besprekingen voerden.  Er werd ‘n bewonerscommissie samengesteld om alles af te handelen.  Later hebben we ‘n algemene vergadering belegd om de eigendomsbewijzen in ontvangst te nemen. 

Een algemene vergadering?

- Ja, er werd ‘n algemene vergadering in de cooperatie belegd en we kregen onze bewijzen overhandigd.  Was ‘t een emotionele aangelegenheid? - Jazeker, en er was ‘n groot feest.  Zo ging het bij de overdracht.  Dit zijn volwassen Washington-sinaasappelbomen.  Deze boom is al 59 of 60 jaar oud.  Ik heb hem alleen maar voor de heb.  Maar de toekomst behoort aan deze mandarijnenbomen toe.  Mandarijnen nemen een kwart van de ruimte in die sinaasappelbomen nemen.  Deze aanplant hier, dat is passiebloem.  Die heb ik hier als een soort bescherming aangebracht.  Totdat de planten groter zijn. Het zijn mandarijnenbomen.  Het hebben van een perceel geeft ons ‘n voordeel. Wij zijn vrij.  Sommigen misbruiken deze vrijheid en zwerven vandaag op straat.  Ze denken dat ze vrij zijn. Maar dat geldt niet voor iedereen.  Die vrijheid moet je zien uit te buiten. Goed te gebruiken, nietwaar?  Daarom doe ik ‘t rustig met investeringen.  Ik kan niet ongelimiteerd kopen.  Ik koop 200 of 300 planten per jaar.  Zo doe ik dat.  Als ik niet voorzichtig doe, kan ik volgend jaar misschien failliet gaan.  Hier heb sinaasappelbomen. En hier heb je maniok.  Hier heb je sinaasappelbomen. En ook mangobomen. 

DE SOTO

Op de meeste plaatsen waar we ‘t eigendomsrecht geregeld hebben hadden de mensen zelf besloten dat ze dat wilden. Niet wij.  Sommigen boeren goed. De mannen met de groene vingers weten meer uit ‘t land te halen dan de anderen.  Onder gelijken werd de ander uitgekocht of pachtten ze van de ander.  Degenen die goed met ‘n tractor overweg konden, kozen daarvoor en verkochten of verpachtten hun land om ‘n zaakje te beginnen.  Zo ontstaat ‘n markteconomie.  De burgers nemen zo hun eigen beslissingen.  Ik had graag gezien dat we in Peru, als aanvulling daarop de papieren hadden kunnen perfectio- neren, zodat ze goedkoper konden lenen.  Dan waren er minder onzekerheden.  Dat werd gestopt door president Fujimori, want we werden politiek zichtbaar.  Daarom werken we nu in ‘t buitenland. 

PERUAANSE MAN OP STRAAT

Je zou kunnen zeggen dat het krijgen van ‘n eigendomsbewijs voor sommigen goed is uitgepakt.  Hun financiële situatie heeft ‘t bepaald.  Anderen kozen om ‘t te verkopen.  Hiernaast werden er twee percelen verkocht aan meer vermogende mensen.  Mensen die het beter hebben.  Die hebben ze gekocht.  De mensen die hun grond hebben verkocht Ik ken de situatie.  De meesten hebben er spijt van dat ze het hebben moeten verkopen.  Aangezien ze geen geld hadden om iets met hun grond te kunnen doen hebben ze het verkocht.  Om vervolgens een auto te kopen.  Ze brachten verbeteringen aan in hun woningen.  Ze dachten dat een auto altijd geld zou opleveren maar ze realiseerden zich niet dat ‘n auto soms gerepareerd moet worden.  Of geverfd en zo.  Hun situatie is betreurenswaardig.  Het gaat heel slecht met ze. 

JORGE LUIS ROMERO - TAXICHAUFFEUR

De taxi is van mijn vader, maar ik werk ermee.  Hij heeft ‘m gekocht met het geld van de verkoop van zijn landbouwgrond.  Hij deed ‘t om zijn gezin beter te kunnen onderhouden want het is hier heel slecht gesteld met de landbouw.  Dus we hebben nu dit bedrijfje.  Maar de economische situatie is zo slecht dat het bitter weinig geld oplevert. 

DNW

Hebben de eigendomsbewijzen de armoede uitgebannen of juist niet? 

JORGE LUIS

Het heeft de armoede vergroot. Het heeft niet geholpen.  Want er was geen goede steun voor de landbouw.  De banken leenden je geld, maar de rente was heel hoog.  En je kwam om in de schulden. 

DE SOTO

In Peru heeft nu bijna iedereen ‘n eigendomsbewijs.  We waren zelfs zover, helaas is dat niet meer zo dat we ook alle kleine bedrijfjes konden registreren.  Dat leverde Peru veel belasting op.  Begin ‘90 ging ‘t heel goed met Peru. Het land had ‘t hoogste groeipercentage.  Dat hield helaas op toen we braken met Fujimori onder andere om politieke redenen.  We hebben wel bereikt dat de mensen weten waar ‘t heen moet.  Maar ‘t eigendomsrecht is niet zo liquide.  We hebben hier zes jaar niet gewerkt. Hopelijk werkt de nieuwe regering mee. 

LIED: WAT ZOU IK DOEN…

“wat zou ik doen als ik kapitaal had? 

het systeem waarin wij leven geeft ons geen kans

en hoe kan dat ook, als we geen toegang hebben tot kapitaal? 

de rijkdom van enkelen is iets anders dan nationale welvaart

wat zou ik doen als ik kapitaal had?”

ALEJANDRO TOLEDO, PRESIDENT VAN PERU

De zwarte economie is niet ‘n hoofdthema in Peru.  De Soto heeft duidelijk laten zien hoe bureaucratisch het proces van legalisering van de zwarte economie kan zijn.  Maar het probleem van de informele economie is geen juridisch probleem.  Het is niet alleen ‘n bureaucratisch probleem.  Dat is niet het grootste probleem.  Het probleem is van sociaal-economische aard.  Het jongetje dat kranten verkoopt De vrouw die eten op straat verkoopt Die vrouw kan simpelweg geen belasting betalen.  Ze werkt enkel en alleen om te kunnen overleven.  Het is geen juridisch, maar een sociaal-economisch probleem.  DE SOTO Sinds ‘t einde van WO II produceert Peru elk jaar 28.000 nieuwe wetten.  28.000.  Dat zijn 106 wetten per werkdag.  Met 106 nieuwe wetten per werkdag kunnen de goed geïnformeerden degenen met ‘n advocatenkantoor, alles zo draaien als ze willen.  Met de juiste processen, die wij ook in Peru ge‹ntroduceerd hebben maar die Fujimori niet wilde en die Toledo doodzwijgt en een open discussie over instituties en wetten kunnen wij ‘n kosten-batenanalyse maken van de mogelijke gevolgen en ‘n analyse achteraf van de daadwerkelijke effecten.  Dan wordt corruptie zichtbaarder, want dan is ‘t proces doorzichtig.  Instituties zijn belangrijk.  Als ‘n staatshoofd zegt dat economische ontwikkeling losstaat van instituties beseft ie niet welke wapens hij heeft, ook om de corruptie te bestrijden.  Want de ergste corruptie is die waarbij je jezelf voorrang geeft via de wet.  De schone corruptie. Niemand kan je wat maken, want je houdt je aan de wet.  Maar die wet heb je zelf opgesteld.  DNW Je zou kunnen zeggen dat u ‘n rabiate kapitalist bent. 

DE SOTO

Het probleem met onze argumenten is dat ze goed vallen bij conservatieve mensen.  Daardoor ontstaat in ‘t Westen de neiging om ‘t als rechts af te doen.  Dat is ‘n probleem.  En ‘t resultaat is dat we veel sympathie krijgen uit liberale kringen.  We hebben veel van hen overgenomen. Dat geldt ook voor de conservatieven.  In de ontwikkelingslanden zijn de meeste staatshoofden links.  De linkse mensen die ons niet mogen zijn politici in onze landen en linksen in ‘t Westen.  Omdat eigendom altijd ‘n onderwerp was voor mensen uit rechtse kringen. 

MAXIMO CHAVEZ, BOER

Dit zijn m’n hanen. Ik verhandel ze. Ik speel niet.  Soms doe ik het, maar bijna altijd met vrienden.  Het is allemaal nog heel eenvoudig.  Maar ik ben van plan om het allemaal te verbeteren.  Ik wil eerst ‘n goed hanenhok bouwen.  Daarna wil ik mijn huis met 160, 170 vierkante meters uitbouwen.  Ik wil een stenen huis bouwen en een eigen opgang.  Ik wil het water daar in goede banen leiden.  Ik wil alles goed omheinen.  En een goede hoofdingang bouwen. Dat is mijn plan voor de toekomst.  Maar het is een dode investering die geen geld oplevert.  Als ik hier investeer, kan ik niets in ‘t land investeren.  Zonder geld kom je nergens. Geld is ‘n instrument om mee te werken.  Hopelijk, als God het wil, moet het gaan lukken. 

DNW

Is de filosofie van De Soto het wondermiddel? 

DE SOTO

Sommige mensen zeggen dat wij denken dat dit ‘n wondermiddel is.  Dat dit idee, dat kapitaal dat wil zeggen de waarde, de nog ongebruikte waarde die de armen hebben, volgens ons door ‘t juridisch systeem wordt vergroot.  Het wordt in stand gehouden door de wet en de juristen.  Door ‘t ontbreken van wetten en juristen gaat veel verloren.  Dat is de filosofie.  Dat betekent niet dat het ‘t enige middel is om te groeien.  Onderwijs is ook zeker zo’n middel, gezondheid is ook belangrijk. Absoluut.  Een stabiele economie, goed macro- economisch beleid, stabiele valuta.  Ik zeg dus niet dat ik ‘n wondermiddel heb.  Ik zeg wel dat ‘n belangrijk aspect van ontwikkeling de wet is en dat daar nog niks mee is gedaan.  Ik heb wel ‘n techniek. Iedereen gebruikt in z’n boek ‘n strategie.  Mijn strategie in The Mystery of Capital is dat ik geen overzicht geef van onder- ontwikkeling en de oorzaken daarvan.  Het gaat erom dat je de wereld ziet door ‘n ontbrekend instituut.  Uiteraard worden sommige mensen dan kwaad, maar dat hoort bij ‘t debat.  En uiteindelijk zal ‘t idee dat De Soto dit ‘n wondermiddel vindt, verdwijnen.  Ik behandel één idee per boek.  Dat bepleit ik met overgave, waardoor dat idee van ‘n wondermiddel ontstaat.  Maar niemand ter wereld kan zeggen dat ik dit als enige oplossing zie maar het is momenteel wel ‘t grootste struikelblok. 

EINDE

AFTITELING